رمان «شکافها» اثر شیدا بازیار، نویسنده کورد اهل آبدانان، برنده مهمترین جایزه ادبی آلمان در سال ۲۰۲۶ شد. این رمان با روایت نزدیک به یک قرن تاریخ آلمان، موضوعاتی چون نژادپرستی، مهاجرت و حافظه جمعی را بهچالش میکشد.
شیدا بازیار، نویسنده کورد که خانوادهاش اصالتاً اهل آبدانان در استان ایلام هستند، امسال با رمان تازه خود «شکافها» توانست جایزه معتبر کتاب آلمان را از آن خود کند؛ جایزهای که یکی از مهمترین افتخارات ادبی این کشور محسوب میشود و هر سال یک روز پیش از افتتاح نمایشگاه کتاب فرانکفورت اهدا میشود.
هیئت داوران این رمان را اثری «علیه بیتفاوتی» توصیف کردهاند؛ روایتی گسترده که نزدیک به صد سال از تاریخ آلمان را از خلال سرگذشت یک روستای خیالی در منطقه هونسروک و نسلهای مختلف بازتاب میدهد؛ از خانوادههای یهودی و سودبرندگان رژیم نازی گرفته تا مهاجران ایرانی و کورد. داوران تأکید کردهاند که نگاه فراملی بازیار مرزهای سنتی «رمان میهنی» را به چالش میکشد.
بازیار در سخنرانی خود هنگام دریافت جایزه، با اشاره به هاینس کان و هانا آرنت، از «احساس عجیب» دریافت جایزه برای رمانی درباره قربانیان خشونت و تعقیب سخن گفت و نسبت به افزایش جرایم نژادپرستانه و یهودستیزانه در آلمان هشدار داد.
این رمان حدود ۵۰۰ صفحه دارد و با ساختاری کالیدوسکوپی، امکان جهش میان دورههای تاریخی مختلف را فراهم میکند. داوران همچنین از ترکیب عناصر مستند و تخیلی و استفاده از «راوی مرده» بهعنوان تکنیک ادبی ستایش کردهاند.
«شکافها» سومین رمان بازیار است. نخستین اثر او، «شبها در تهران آرام است»، امسال با ترجمه انگلیسیاش در فهرست نامزدهای جایزه بینالمللی منبوکر قرار گرفت. بازیار که در سال ۱۹۸۸ در راینلند–فالتس آلمان به دنیا آمده، فرزند پناهندگان سیاسی کورد است؛ خانوادهای که به گفته او به دلیل فشارهای سیاسی در دوره پهلوی و پس از آن، یک سال پیش از تولدش ایران را ترک کردهاند.
در رقابت امسال، هیئت داوران از میان ۲۰۵ رمان منتشرشده، شش اثر را به فهرست نهایی رساندند و در نهایت «شکافها» را بهعنوان رمان برگزیده انتخاب کردند. مجموع ارزش مالی جایزه ۳۷٬۵۰۰ یورو است که ۲۵ هزار یورو آن به برنده تعلق میگیرد



