آیین رونمایی از کتاب «ناڵهشکێنه؛ گۆرانییەکانی حەسەن زیرەک» نوشته قادر نصیرینیا، با استقبال پرشور مردم و علاقمندان به موسیقی کردی، در سینما بهمن سنندج برگزار شد. این مراسم فرهنگی و هنری با همکاری فرمانداری، شهرداری سنندج و انتشارات فرهنگ برگزار گردید.
آغاز مراسم با یادآوری زندگی پرفرازونشیب حسن زیرک
در ابتدای این آیین، ناهید که خویشاوندی دوری با زندهیاد حسن زیرک داشت، با نگاهی به زندگی این هنرمند بلندآوازه، سخنان خود را آغاز کرد. وی ضمن اشاره به بعضی از شایعات در خصوص این استاد بزرگ موسیقی کردی، تأکید کرد: اینکه گفتند حسن زیرک بر اثر رانندگی باعث و بانی کشته شدن شخصی شده است، حقیقتاً ساختگی است و واقعیت ندارد.
ناهید با بیان روایتی متفاوت از ماجرای آوارگی این هنرمند توضیح داد: اتومبیلی که حسن زیرک در آن به عنوان شاگرد کار میکرد، بر اثر حادثه دچار سوختگی و تخریب ساختمانی شد و همین امر موجب آواره شدن این هنرمند به عراق گردید.
ناصر روشن: حسن زیرک نابغهای تمامعیار بود
بخش بعدی مراسم با سخنرانی ناصر روشن، از همکاران هنرمند حسن زیرک در بخش کردی رادیو تهران، ادامه یافت. روشن ضمن ابراز علاقهی عمیق به صدای حسن زیرک، او را نابغهای به تمام معنا در عرصه موسیقی و شعر کردی توصیف کرد و گفت: حسن زیرک کسی بود که درس نخوانده بود، اما در ظرف چند ساعت آهنگسازی میکرد و با صدای بسیار دلنشینش همه را مجذوب خود میساخت.
وی با اشاره به توانایی خارقالعاده این هنرمند در بداههسرایی افزود: حسن زیرک در ظرف ۲۵ دقیقه یک آهنگ همراه با شعر و ریتم آن را میساخت و در حین اجرای موسیقی، اگر هرکدام از نوازندگان اشتباهی ساز میزد، بلافاصله متوجه میشد و تذکر میداد. این توصیفها با نبوغ کمنظیر حسن زیرک در بداههسرایی و ساخت همزمان شعر و ملودی همخوانی دارد؛ چنانکه شهرام ناظری و مجتبی میرزاده نیز پیشتر بر این توانایی منحصربهفرد او صحه گذاشتهاند.
حسن محمدزاده: توصیفات زیرک از طبیعت و زن، سرشار از صناعت ادبی است
در ادامه این آیین فرهنگی و هنری، حسن محمدزاده، استاد تمام دانشگاه، به بررسی ابعاد نبوغ این استاد پرآوازه پرداخت. وی با تأکید بر جنبههای ادبی و هنری آثار زیرک اظهار داشت: توصیفات استاد آواز کردی در خصوص طبیعت و بهویژه زن، بسیار حائز اهمیت است و دارای نکات بسیار ادبی در تشبیهات و استعارات میباشد.
محمدزاده با ابراز تأسف از عدم وجود مستندات مکتوب درباره این نابغه موسیقی تصریح کرد: اگرچه استاد حسن زیرک برای همه مردم کرد بسیار مورد احترام است، اما از نظر علمی که با موسیقیدان بزرگ غرب، سنسباستین، قابل مقایسه است، هیچگونه پژوهشی علمی در این عرصه از جهت موسیقی، شعر و محتوای اشعار وی صورت نگرفته است.
پخش تیزر و سخنرانی رحیم لقمانی
ادامه برنامه با پخش تیزی از علاقهی مردم همهنقاط کردستان – از پیر و جوان، زن و مرد و حتی کودکان – در تقلید از صدای این هنرمند بزرگ، تقدیم حاضران گردید.
سپس رحیم لقمانی، شاعر نامی کرد، بر روی سن حاضر شد و مقایسهای از زندگی دو هنرمند و نویسنده فقید کرد، ماموستا هیمن و ماموستا حسن زیرک، تقدیم حضار نمود. لقمانی گفت: یکی از نقاط برجسته این دو مشاهیر کرد، آوارگی و تبعید ناخواسته و تولید آثار از این سوژههای غمانگیز است.
وی مجموعه شعر «نالههای جدایی ماموستا هیمن» و «ترانههای ماموستا حسن زیرک» که اکثراً با نالهای غمناک آغاز میشوند را نمونه ایی از زندگی سخت هنرمندان کُرد توصیف نمود و بیان داشت که هر دو هنرمند در زندگی دچار شکستهای سیاسی و زندگی اجتماعی شدند و همین سوژه، اکثر آثار آنها را شکل داده است.
اجرای موسیقی و رونمایی از کتاب
پایانبخش این برنامه، اجرای موسیقی با سبکوسیاق ترانههای حسن زیرک بود که با همراهی و استقبال گرم مردم نیز مواجه شد.
در خاتمه، از کتاب «ناڵهشکێنه؛ گۆرانییەکانی حەسەن زیرەک» تألیف قادر نصیرینیا با حضور هنرمندان نامی رونمایی گردید. این مراسم با همکاری فرمانداری سنندج، شهرداری سنندج و انتشارات فرهنگ در سینما بهمن سنندج – یکی از بزرگترین پردیسهای سینمایی غرب کشور – برگزار شد و یاد و خاطره این استاد بزرگ موسیقی کُردی را برای همیشه در اذهان علاقمندان زنده نگه داشت.
گفتنی است ماموستا حسن زیرک (زاده ۸ آذر ۱۳۰۰ در بوکان – درگذشته ۵ تیر ۱۳۵۱) خواننده و بداههسرای ایرانیکُرد بود که از چهرههای اثرگذار موسیقی فولکلوریک کُردی در سده بیستم به شمار میرود. شمار آثار ضبطشدهٔ او در منابع مختلف بیش از ۷۰۰ اثر ذکر شده است.
