در میان آثار ارزشمند موزه تمدن اربیل، گورهای خمرهای (Jar Burials) یکی از بینظیرترین سندهای فرهنگ، باور و دانش نیاکان در دشت اربیل و سرزمین کُردستان به شمار میروند. این آثار متعلق به عصر برنز و آهن (حدود ۳ تا ۴ هزار سال پیش)، روایتی شگفتانگیز از پیوند دانش و عاطفه در تاریخ این دیار است.
در آن دوران، هنگامی که کودکی زیر دو سال ناکام میرفت، پیکر او را به حالت چمباتمهای (دقیقاً مشابه حالت جنین در رحم) درون خمرههایی گلی و بیضیشکل قرار میدادند و سپس به خاک میسپردند.
راز فرم هشتمانند و کوزهای این گورها چیست؟
مردمان آن روزگار معتقد بودند کودک کمسنوسال، روح پاک و بیگناهی دارد؛ از این رو باید به همان جایی بازگردد که از آن آمده است؛ “رحم مادر”. آنان خمرهها را دقیقاً به شکل رحم بازسازی میکردند تا نمادی از بازگشت به آغوش امن (مادر-زمین) و نویدبخش آرامش و حیات دوباره باشد.
دانش پیشرفتهی آناتومی و پزشکی در باستان
این ساختار هندسی و حالت قرارگیری پیکر کودک، اثبات میکند که خردورزان و مردم آن روزگار در سرزمین کوردستان تنها بر اساس خرافه عمل نمیکردند، بلکه فهم و آگاهی بسیار دقیقی از زوایای “آناتومی بدن انسان”، مراحل رشد جنین و ساختار رحم داشتهاند. این شناخت نشاندهنده پیشرفت چشمگیر زایمانشناسی، کالبدشکافی تجربی و دانش پزشکی در هزاران سال پیش است.
کشف این گورها در خاک اربیل، سندی است بر غنای فرهنگ و دانش مردم آن روزگار که هنر، پزشکی و فلسفه حیات را در سادهترین و در عین حال عمیقترین شکل ممکن به یادگار گذاشتهاند.
