این دست آورد هفتگانه باید منحصر برای پیروان و رهروان آن حضرت دلایل قانع کننده برای حاکم باشد تا از آزار و اذیت مذهبی دست بردار شود و حذف سیستماتیک سیاسی و مذهبی را در پی نداشته باشد
قلعه الموت و استحکامات وابسته به آن در ولایت قزوین ایران، پس از بررسی در چهلوهشتمین اجلاس کمیته میراث فرهنگی یونسکو در بوسان کوریای جنوبی، در فهرست میراث جهانی این سازمان ثبت شد؛ تصمیمی که یک مجموعه هفتگانه از قلعههای تاریخی را به عنوان نمونهای برجسته از معماری دفاعی، مدیریت راهبردی و میراث فرهنگی منطقه در سطح جهانی معرفی میکند.
این پرونده شامل هفت قلعه تاریخی؛ الموت، لمبسر، نویزرشاه، شمسکلایه، قسطینلار، شیرکوه و ایلان است. این مجموعه در درههای الموت شرقی و غربی و دامنههای جنوبی رشتهکوه البرز در ولایت قزوین موقعیت دارد و در طول قرنها، بخشی از یک شبکه منظم دفاعی برای دیدهبانی، حفاظت از مسیرهای ارتباطی و کنترل مناطق پیرامونی بوده است.
کارشناسان یونسکو در بررسی این پرونده، پیوند میان این قلعهها، هماهنگی آنها با محیط طبیعی و حفظ بخش مهمی از ویژگیهای تاریخی آنها را از عوامل اساسی پذیرش این اثر عنوان کردهاند. به گفته آنان، این مجموعه نشاندهنده شیوهای پیشرفته از استفاده از شرایط جغرافیایی برای ایجاد یک سامانه دفاعی و مدیریتی در دورههای تاریخی گذشته است.
قلعه الموت که در حدود ۱۰۵ کیلومتری شهر قزوین قرار دارد، بیش از ۱۱۶۰ سال قدمت دارد و از اواخر قرن یازدهم میلادی به یکی از مهمترین مراکز سیاسی، نظامی و فکری اسماعیلیان نزاری تبدیل شد. این قلعه تنها یک پایگاه نظامی نبود، بلکه به عنوان مرکزی برای فعالیتهای علمی و فرهنگی نیز شناخته میشد.
نام این مجموعه تاریخی با شخصیتهایی مانند حسن صباح، بنیانگذار دولت نزاری اسماعیلیان، و خواجه نصیرالدین طوسی پیوند خورده است؛ چهرههایی که نقش مهمی در تاریخ فکری و سیاسی منطقه داشتهاند. همچنان برخی از قلعههای این مجموعه، از جمله قلعه لمبسر، دارای پیشینهای کهنتر و مرتبط با دوره ساسانی دانسته میشوند.
یونسکو این مجموعه را نمادی از سازماندهی راهبردی، پایداری تاریخی و اهمیت فرهنگی اسماعیلیان نزاری توصیف کرده است؛ مجموعهای که تا زمان سقوط قلعه الموت در سال ۱۲۵۶ میلادی، نقش مهمی در ادامه فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی این جامعه داشت.
ثبت جهانی قلعه الموت و استحکامات وابسته به آن، شمار آثار میراث فرهنگی ملموس ایران در فهرست جهانی یونسکو را به ۳۰ اثر رساند؛ اقدامی که میتواند زمینه توجه بیشتر به ارزشهای تاریخی، فرهنگی و گردشگری این منطقه را فراهم کند.
